Tarczyca to niewielki gruczoł u podstawy szyi, który pełni rolę centrum zarządzania metabolizmem organizmu. Niedoczynność tarczycy to stan, w którym produkuje ona zbyt mało hormonów, przez co całe ciało przechodzi w tryb spowolnienia. Problem polega na tym, że pierwsze objawy niedoczynności tarczycy rozwijają się powoli i są niespecyficzne. Przewlekłe zmęczenie, przybieranie na wadze czy obniżony nastrój łatwo jest zrzucić na karb stresu lub przepracowania, co często opóźnia postawienie prawidłowej diagnozy.

Niedoczynność i nadczynność tarczycy – objawy

Aby lepiej zrozumieć, co dzieje się w organizmie, warto poznać dwa przeciwstawne zaburzenia pracy tego gruczołu. Podczas gdy niedoczynność to „spowolnienie” funkcji metabolicznych, nadczynność to ich „przyspieszenie”. Porównanie symptomów obu stanów doskonale obrazuje, jak szerokie jest spektrum działania tarczycy.

Jak widać, symptomy obu chorób są swoim lustrzanym odbiciem, co wynika z przeciwstawnego wpływu niedoboru i nadmiaru hormonów tarczycy na organizm. Zrozumienie tych różnic może pomóc we wstępnej samoobserwacji i ułatwić rozmowę z lekarzem.

Jakie nietypowe objawy niedoczynności tarczycy warto znać?

Spektrum objawów niedoczynności jest bardzo szerokie i nie ogranicza się do zmęczenia i tycia. U każdego pacjenta konstelacja dolegliwości może być inna. Oto bardziej szczegółowa lista, która pokazuje, jak różnorodne mogą być objawy niedoczynności tarczycy:

• Objawy ogólne i metaboliczne – ciągłe zmęczenie i senność, przyrost masy ciała, obrzęki, zatrzymywanie wody w organizmie.
• Objawy skórne – sucha, szorstka, zimna skóra, łamliwe paznokcie, nadmierne wypadanie włosów, przerzedzenie zewnętrznej części brwi.
• Objawy neurologiczne i psychiczne – problemy z pamięcią i koncentracją, obniżony nastrój, apatia, a nawet depresja.
• Objawy ze strony układu krążenia – spowolniona akcja serca, podwyższony poziom cholesterolu.
• Inne objawy – uporczywe uczucie zimna, przewlekłe zaparcia, bóle mięśni i stawów, ochrypły głos, zaburzenia miesiączkowania u kobiet.

Należy pamiętać, że nasilenie i rodzaj objawów zależą od stopnia niedoboru hormonów. Występowanie kilku z powyższych symptomów jednocześnie powinno być wyraźnym sygnałem do konsultacji lekarskiej.

Niedoczynność tarczycy – objawy charakterystyczne dla kobiet

Choroby tarczycy diagnozuje się u kobiet znacznie częściej niż u mężczyzn, a niektóre objawy w szczególny sposób wpływają na ich zdrowie. Zaburzenia hormonalne spowodowane niedoczynnością bezpośrednio oddziałują na układ rozrodczy, powodując nieregularne, skąpe lub przeciwnie – bardzo obfite miesiączki. Nieleczona niedoczynność tarczycy jest również częstą przyczyną problemów z płodnością i zwiększonego ryzyka poronienia. Inne częste objawy to znaczące obniżenie libido oraz zmiany w wyglądzie, takie jak nasilone wypadanie włosów i pogorszenie stanu cery, co dla wielu kobiet stanowi dotkliwy problem.

Diagnostyka – jakie badania potwierdzą nadczynność tarczycy?

Obserwacja objawów jest pierwszym krokiem, ale nigdy nie zastąpi profesjonalnej diagnostyki. Rozpoznanie niedoczynności lub potwierdzenie, że pacjent ma nadczynność tarczycy objawy, musi opierać się na badaniach z krwi. Lekarz w pierwszej kolejności zleci oznaczenie poziomu TSH (hormonu tyreotropowego). W niedoczynności jego poziom jest podwyższony, ponieważ przysadka mózgowa próbuje zmusić tarczycę do pracy. Kolejnym badaniem jest oznaczenie FT4 (wolnej tyroksyny), czyli aktywnego hormonu – w niedoczynności jego poziom jest obniżony. W celu pełnej diagnostyki często oznacza się również przeciwciała (anty-TPO), aby sprawdzić, czy przyczyną choroby jest autoimmunologiczne zapalenie tarczycy Hashimoto.

Kiedy objawy niedoczynności tarczycy powinny skłonić do wizyty u lekarza?

Niedoczynność tarczycy daje różnorodne i narastające w czasie objawy, co sprawia, że łatwo je zignorować. Sygnały takie jak przewlekłe zmęczenie, nieuzasadniony przyrost wagi, ciągłe uczucie zimna czy pogorszenie nastroju, zwłaszcza gdy występują jednocześnie, powinny być powodem do niepokoju. Ostateczne rozpoznanie musi być postawione przez lekarza na podstawie wyników badań. Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka z opisanych symptomów, nie zwlekaj z wizytą u specjalisty.